IMG 4117Het is maar goed dat je meeste dromen vergeet. Soms schiet ik wakker en blijft de droom, of flarden ervan, in mijn hoofd zitten. En dan ga ik mijn dromen duiden, er betekenissen aan geven. Soms is het beter niet je eigen Jozef uit je kerkers los te laten en hem de kans te geven je boze farao-dromen te duiden. Duiden is soms erger dan dromen, je kunt beter maar niet weten wat je vreest, of toch niet?

Zo droom ik vaak over het lesgeven. Onaangename gebeurtenissen in de klas. Ik droom niet dat ik fysiek bedreigd word of verbaal onder handen genomen word. Er flitsen geen messen, er gaan geen stoelen door de klas en ik word ook niet voor brilmongool of brugsmurf uitgescholden. Wel kom ik in onmogelijke posities terecht: je begint aan je les en je merkt dat je voor de verkeerde groep staat, zoiets. 

Of dat je staat te vertellen over het leven in de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog. Over de verschrikkingen die soldaten ‘s nachts moesten doorstaan. Granaatinslagen, kou, honger, angst. Net op het moment dat je vertelt over de soldaat die tijdens zijn nachtelijke wacht in de loopgraaf wegdommelt en hij in zijn halfslaap iets voelt kriebelen aan zijn been. Hij veegt, slaat erop, en merkt hij dat het een rat was die over hem heen kroop. Meteen is hij klaarwakker, walgt van het ongedierte en achtervolgt het met een stuk hout, struikelt in de modderige loopgraaf, in het schaarse licht ziet hij dat hij in zijn jacht op de rat over een half vergaan lijk is gevallen, die door de overvloedige regen aan de oppervlakte is gekomen. Net op dit punt van de vertelling zwaait de deur open en staat er een ouderpaar in de deuropening die voor een gesprek over hun dochter komen, of ik nu tijd heb en ik herinner me ineens ook dat ik vergeten ben het proefwerk te kopiëren voor het komende uur. Tegelijk droom ik dat er een vliegtuig vlakbij invliegt op een olietanker die door de straten vaart en die meteen vlam vat. Ontsnappen is onmogelijk.

Ik begrijp wel dat ik in alle dromen de controle kwijt ben. Net als mijn dromen waarin ik me niet voorbereid had op examens die ik dus nooit kon halen of dat ik droom over plots onbestuurbare auto’s waarin ik vastgebonden op de achterbank zit en in vliegende vaart door de stad race, terwijl de bestuurdersplaats leeg is. Deze dromen zijn uitingen van angst over onzekere gebeurtenissen in de nabije toekomst, over zaken waar op je geen greep kunt hebben. Is het een uiting van angst of van onmacht? Krijg je zo’n droom om je te waarschuwen dat iets engs gaat gebeuren, of dat je bang bent dat je het niet kunt handelen? 

En dan lig ik een tijd te staren naar het plafond. Tuur ik naar het patroon van het invallende licht. Probeer ik me meer flarden te herinneren van de droom. De angst verliest controle over mijn geest. Het zweten en de hartkloppingen nemen af. Ik doof mijn vrees met rationale gedachten. Er is geen examen, ik zit niet in een auto en een olietanker kan niet door de straten varen. Maar het gevoel van onbehagen blijft hangen. Net als de soldaat in de loopgraaf, die tegen beter weten in zijn emoties wegredeneert, het gevoel dat het allemaal mis gaat, en zich zelf probeert te overtuigen dat de zuigende modder onder zijn lekke laarzen ooit opdroogt en hem zal dragen naar de uitgang van het labyrint.